De Penitentiaire Inrichting Wolvenplein is gebouwd op het bolwerk Wolvenburg. In de tijd van Willem van Oranje heeft Utrecht bij verdedigingstoren Wolf een bolwerk aangelegd. In 1629 leek het spannend te worden toen de troepen uit Spanje Amersfoort al gepasseerd waren. Maar voordat ze Utrecht bereikten, taaiden ze af. In het Rampjaar 1672 liet Utrecht het niet zo ver komen. Het leger uit Holland had zich achter een waterlinie opgesteld en liet Utrecht onbeschermd achter. Toen konden de troepen van Lodewijk XIV de stad zonder een slag te leveren innemen.
De gevangenis dateert uit 1856. De gevangenis is ontworpen door architect Isaac Warnsinck, die eerder zo’n zelfde gevangenis in Amsterdam bouwde. Nieuwe ideeën over straffen, waarbij isolatie de misdadigers tot inkeer zou moeten brengen, leidden tot gevangenisbouw met afzonderlijke cellen. Deze werd gebouwd in een kruisvorm. Een uitbreiding volgde in 1877 en het kerkgebouw stamt uit 1903. Het gebouw is inmiddels de oudst bestaande cellulaire gevangenis van Nederland. Doordat de criminaliteit in Nederland fors gedaald is, nam het aantal gevangenen sterk af. Het pand is in 2014 gesloten en sindsdien is er tijdelijk gebruik tot de ombouw tot hotel, woningen en bedrijvencentrum.
Type monument
